Vertigo, kişinin kendisinin ya da çevresindeki nesnelerin dönüyormuş gibi algılanmasına neden olan özel bir baş dönmesi türüdür. Günlük hayatta kısa süreli sersemlik, tansiyon düşmesine bağlı hafif baş dönmesi ya da yorgunlukla karıştırılabilir; ancak vertigoda çoğu zaman belirgin bir hareket illüzyonu vardır. Kişi sabit durduğu halde oda dönüyor, zemin kayıyor veya beden savruluyormuş gibi hissedebilir. Bu durum yürümeyi, ayakta durmayı, araç kullanmayı, merdiven çıkmayı ve günlük işleri yapmayı zorlaştırabilir. Vertigo hastalığı tek başına bir tanıdan çok, denge sistemini etkileyen farklı sorunların belirtisi olarak kabul edilir. Dengenin sağlanmasında iç kulak, gözler, kas-eklem duyuları ve beyin birlikte çalışır. Bu sistemlerden birinde bozulma olduğunda beyne giden bilgiler uyumsuz hale gelir ve baş dönmesi ortaya çıkabilir. En sık nedenlerden biri iç kulakta bulunan denge kristallerinin yer değiştirmesiyle oluşan iyi huylu pozisyonel vertigodur. Bunun dışında iç kulak iltihapları, Meniere hastalığı, vestibüler migren, bazı ilaçlar, travmalar, dolaşım sorunları ve daha nadiren beyinle ilgili hastalıklar da vertigoya yol açabilir. Vertigo belirtileri kişiden kişiye değişebilir. En yaygın şikâyet dönme hissidir. Buna mide bulantısı, kusma, terleme, kulakta çınlama, kulakta dolgunluk, işitme azalması, gözlerde istemsiz hareket, denge kaybı, yürümede zorlanma ve düşme korkusu eşlik edebilir. Bazı hastalarda baş ağrısı da görülebilir; özellikle migrenle ilişkili vertigoda ışık hassasiyeti, ses hassasiyeti ve zonklayıcı ağrı tabloya eklenebilir. Vertigo ve ense ağrısı birlikte olduğunda kas gerginliği, boyun problemleri veya farklı nörolojik nedenler açısından değerlendirme gerekebilir. Vertigoyu tetikleyen durumlar arasında ani baş hareketleri, yatakta sağa sola dönme, eğilip kalkma, yukarı bakma, uykusuzluk, stres, uzun süre ekrana bakma, yoğun yorgunluk, bazı yiyecek ve içecekler, susuz kalma ve düzensiz beslenme yer alabilir. Vertigo atağı sırasında kişi güvenli bir yere oturmalı veya uzanmalı, başını ani hareket ettirmemeli ve düşme riskine karşı destek almalıdır. Karanlık ve sessiz bir ortamda dinlenmek, bulantı varsa ağır yiyeceklerden kaçınmak ve atağın geçmesini beklemek rahatlama sağlayabilir. Ancak sık tekrarlayan ataklarda yalnızca evde dinlenmek yeterli değildir. Vertigo nasıl tedavi edilir sorusunun yanıtı nedene göre değişir. İyi huylu pozisyonel vertigoda hekim tarafından uygulanan özel manevralar etkili olabilir. İç kulak iltihaplarında, Meniere hastalığında, migren ilişkili vertigoda veya denge siniri sorunlarında farklı ilaçlar, yaşam tarzı düzenlemeleri ve vestibüler rehabilitasyon önerilebilir. Bu nedenle internetten öğrenilen hareketlerin veya ilaçların rastgele uygulanması doğru değildir. Tedavi planı kulak burun boğaz uzmanı, nöroloji hekimi veya gerekirse fizik tedavi uzmanı tarafından belirlenmelidir. Vertigo hastalığına hangi bölüm bakar denildiğinde ilk başvuru çoğu zaman Kulak Burun Boğaz bölümüdür. İşitme kaybı, kulak çınlaması ve kulakta basınç hissi varsa KBB değerlendirmesi özellikle önemlidir. Güçsüzlük, konuşma bozukluğu, çift görme, bilinç bulanıklığı, şiddetli baş ağrısı, göğüs ağrısı, bayılma veya ani yürüme bozukluğu varsa nörolojik acil durumlar düşünülmeli ve vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Vertigo çoğu zaman tedavi edilebilir bir sorundur; doğru tanı, düşme riskini azaltır ve yaşam kalitesini belirgin şekilde artırır.
Özel Aktıp Hastanesi Kulak Burun Boğaz Hastalıkları hekimlerinden Surgeon M.D. Serhat VAPURLUOĞLU, vertigo ile ilgili önemli bilgiler paylaştı.
Vertigo Nedir?
Klinik anlamda baş dönmesi, ‘vertigo’ olarak adlandırılır. Vertigo rahatsızlığından muzdarip bireyler; kendisini, bulunduğu ortamı ve etrafındakileri dönüyormuş gibi algılamaktan şikâyetçidir. Başlı başına bir hastalık olarak değerlendirilmeyen vertigo, çeşitli rahatsızlıkların semptomlarından biri olarak kabul edilir. Genellikle vertigo, iç kulak veya beynin dengeyi kontrol eden bölümlerinde meydana gelen sorunlar sonucu ortaya çıkar. Ancak bazen daha basit durumlar da vertigoya yol açabilir. Rahatsızlığın tıbbi olarak baş dönmesinin daha ötesinde bir şey olduğunu ve çevresindeki dünyayı hareket ediyor gibi görme hissi yaratan bir durum olduğunu belirtir.
Vertigo Ne Demek?
Baş dönmesi rahatsızlığını daha iyi anlamaya çalışan kişiler tarafından sorulur. Vertigo, baş dönmesinin ötesinde, çevredeki her şeyin dönüyormuş gibi hissettirici bir rahatsızlıktır. İnsanlar vertigo sırasında, kendilerini ve çevreyi hareket ederken hissedebilirler. Vertigo, genellikle dengeyi sağlayan iç kulak ve beyin arasındaki bağlantının bozulmasından kaynaklanır. Baş dönmesi genellikle bir durum olarak tanımlanabilirken, vertigo spesifik olarak çevredeki hareket hissini içerir.
• Önerilen İçerik: Baş Ağrısı Nedir?
Vertigo Tipleri Nelerdir?
Vertigo tipleri ve çeşitleri nelerdir? Vertigoyu şu şekilde iki gruba ayırabiliriz:
Vertigo, çoğunlukla iki ana grupta sınıflandırılır: periferik vertigo ve santral vertigo. Periferik vertigo, iç kulakta meydana gelen bir problemden kaynaklanırken, santral vertigo, beynin dengeyi kontrol eden kısmındaki bir sorundan dolayı gelişir. Periferik vertigo, genellikle tedavi edilmesi daha kolay ve yaygın olan türdür.
• Santral Vertigo: Beyincik, beyin sapı veya beyinde oluşan sorunlardan kaynaklı vertigolar bu grupta yer alır.
• Periferik (Çevresel) Vertigo: Denge siniri ve iç kulak sorunlarının yol açtığı vertigolar bu başlık altında incelenir. Santral vertigoya göre yaygınlığı daha fazladır.
Vertigo Ne Kadar Sürer?
Vertigo ne kadar sürer? Bazı durumlarda vertigonun keskin ve akut ataklar hâlinde gerçekleştiğini görmek mümkündür. Kimi hastalarda vertigonun etkisi yalnız birkaç saniye boyunca devam edip hemen ortadan kaybolabildiği gibi, birkaç saat süren vertigo ataklarından da söz edilebilir.
• Not: KBB branşının ilgi alanına giren bir başka içeriğimize şu bağlantıdan ulaşabilirsiniz: Kulağa Su Kaçması Nasıl Geçer?
Vertigo Belirtileri Nelerdir?
Vertigo belirtileri nelerdir? Vertigo belirtileri, kişiden kişiye değişebilir, ancak en yaygın belirtisi, kişinin çevresindeki her şeyin döndüğünü hissetmesidir. Bu baş dönmesi genellikle ani bir şekilde başlar ve bazen kısa süreli, bazen de uzun süreli olabilir. Mide bulantısı, sersemlik hissi, baş dönmesi, denge bozukluğu, tüm bunlara bağlı korku ve endişe, başlıca vertigo belirtileri olarak sıralanabilir. Gerçi yukarıda da belirttiğimiz gibi vertigo ayrı bir hastalık olmadığından, tipik semptomları yoktur. Bu durum zaten, bir hastalığın belirtisi olarak ortaya çıkar.
Fakat arka plandaki sebebe göre vertigoya eşlik eden belirtiler de farklılık gösterir. Bu minvalde, vertigo (baş dönmesi) ile beraber yaşanabilecek bazı semptomları şöyle ifade edebiliriz:
1. Dengede durmakta güçlük, koordinasyon bozukluğu,
2. Kulak çınlaması,
3. Sersemleme,
4. Konuşmada zorluk,
5. Baş ağrısı,
6. Kulakta tıkanıklık veya dolgunluk hissi,
7. Geçici işitme kaybı,
8. Göz kararması, gözlerin kontrolsüz biçimde hareket etmesi (nystagmus), çift görme,
9. Bulantı, kusma,
10. Görmede bozukluk,
11. Güçsüzlük (Özellikle kol ve bacaklarda),
12. Kulakta basınç hissetmek,
13. Zihin bulanıklığı, nadiren bilinç kaybı,
14. Tansiyon düşmesi.
Vertigo Neden Olur?
Vertigo neden olur? Vertigo birçok farklı nedenden dolayı ortaya çıkabilir. Bu nedenler genellikle iç kulakla veya beynin dengeyi kontrol eden bölgeleriyle ilişkilidir. Deniz veya araç tutması, vertigo oluşumuna yol açabilir. Aynı zamanda vertigonun hareketten bağımsız biçimde, kendi kendine oluşması ihtimâl dâhilindedir. Bazı vertigo türlerinde ani baş hareketleri atağı tetikleyebilir.
Şiddetli hapşırmalar ve buna benzer âni hareketler de vertigoyu tetikleyebilir. Ayrıca vertigonun altında ciddi bir hastalık yatıyor olma riski de mevcuttur.
Bu doğrultuda muhtemel vertigo sebepleri olarak şunları sıralayabiliriz:
1. Meniere hastalığı (İç kulakta sıvı birikiminden kaynaklanır. Vertigoya ek olarak işitme kaybı da görülebilir.),
2. İç kulakta bulunan kristallerin yerinden oynaması (Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo – BPPV),
3. Vestibüler sinirin iltihaplanması (Vestibüler Nörit),
4. Ataksi,
5. Akustik nörinom,
6. Kolesteatom (Orta kulak bölgesinde anormal deri varlığı),
7. Psikolojik sorunlar,
8. Kafa travması (Örneğin sert bir darbe almak),
9. Stres,
10. Zona hastalığı,
11. Sifiliz,
12. Perilenfatik fistül,
13. Hipoglisemi ya da hipo- hipertiroidi gibi metabolik hastalıklar,
14. Bazı ilaçların yan etkisi,
15. Otoskleroz (İç kulak kemiklerinin büyümesi),
16. Sakkül ve utrikül adı verilen iç kulak yapılarındaki bozukluklar,
17. Aşırı tuz, kahve ya da çay tüketimi (Bunlar, iç kulakta sıvı artışına yol açarak vertigoyu tetikleyici bir etki yapabilir.),
18. Multiple Skleroz (MS),
19. Migren,
20. Âni hareketler,
21. Soğuk algınlığı ve bazı enfeksiyonlar,
22. Denge siniri, yarım daire ve labirent isimli yapılarla ilgili problemler, labirentit hastalığı ve buna bağlı olarak vestibülokoklear sinirin bozulması,
23. Merkezi sinir sistemi sorunları (Örneğin; beyinde, beyincik veya beyin sapında tümör, inme, kanama vb.),
Vertigo Tanı Yöntemleri Nelerdir?
Vertigo tanı yöntemleri nelerdir? Vertigo tipini ve nedenini tespit etmek için uygulanan testlerin başında ‘elektronistagmografi’ gelir. Bu, istemsiz göz hareketlerinin incelenmesine dayanan bir tetkiktir ve iç kulak hastalıklarına bğlı vertigo tanısı için çok önemlidir.
Bunun yanı sıra gerekli görüldüğü takdirde; MR çekimi, VNG, fukuda-unterberger, romberg, baş sallama testi, bilgisayarlı tomografi, psikolojik değerlendirme, ultrason, kan tahlili gibi yöntemlerden de faydalanılabilir.
• KBB kategorisindeki içeriklerimizden bir diğerini şu linke tıklayarak okuyabilirsiniz: Kulak Kiri (Buşon)
Vertigo Tedavi Yöntemleri Nelerdir? - Vertigo Nasıl Geçer?
Vertigo nasıl geçer? Vertigo nasıl tedavi edilir? Vertigonun nedenine bağlı olarak değişir. Bazı durumlar basit tedavi yöntemleriyle iyileştirilebilirken, bazı durumlarda daha karmaşık bir tedavi süreci gerekebilir. Öncelikle şu bilinmelidir ki; vertigo tedavisi nasıl yapılır? sorusunun cevabı, bu durumun neyden kaynaklandığına ve hangi tipte olduğuna göre değişir.
Örneğin; iç kulak kristallerinin yer değiştirdiği saptanmış ise tedavi, bunları yeniden konumlandırmaya yönelik olacaktır. Enfeksiyon, soğuk algınlığı veya başka bir rahatsızlığa bağlı olarak gelişiyorsa, evvelâ bu hastalığın iyileştirilmesi gerekecektir. Bu noktada ise çeşitli ilaçlar, yaşam tarzı değişiklikleri veya cerrahi operasyonlar gündeme gelebilir.
Bu kapsamda vertigo tedavisi için uygulanan yöntemler genel olarak şunlardır:
1. Seanslar hâlinde düzeltme manevraları (Barbekü, Semont, Epley vb.),
2. Kulak içerisine enjeksiyon,
3. Enfeksiyon veya Zona kaynaklı- vertigolarda antibiyotik ya da antiviral ilaç tedavisi,
4. Rehabilitasyon tedavileri vs.
Siz de; vertigo nedir? Vertigo nasıl geçer? Ve benzeri sorularınıza daha detaylı cevap almak, gerekli tetkik ve tedavilerinizi vaktinde yaptırmak için KBB uzmanlarımızdan randevu alabilirsiniz.
Vertigo İle İlgili Yaşam Tarzı Değişiklikleri
Vertigo tedavisi, sadece tıbbi müdahale ile sınırlı değildir. Yaşam tarzı değişiklikleri, vertigonun yönetilmesine yardımcı olabilir. İşte vertigo yaşayan kişilerin yaşam tarzlarında yapabileceği bazı değişiklikler:
-
Yeterli Su Tüketimi: Dehidrasyon, baş dönmesinin yaygın bir nedenidir. Yeterli su içmek, vertigo semptomlarının hafiflemesine yardımcı olabilir.
-
Stres Yönetimi: Stres, vertigo ataklarını tetikleyebilir. Meditasyon, yoga, derin nefes egzersizleri gibi rahatlama teknikleri, baş dönmesinin şiddetini azaltabilir.
-
Düzenli Egzersiz: Hafif yürüyüşler, yoga ve diğer denge egzersizleri, baş dönmesi yaşayan kişilerin dengesini geliştirebilir ve semptomları hafifletebilir.
-
Ergonomik Düzenlemeler: Bilgisayar kullanırken veya uzun süreli oturuş durumlarında doğru duruşu sağlamak, boyun ve sırt kaslarındaki gerilim nedeniyle oluşan baş dönmelerini engelleyebilir.
Vertigo Hakkında Sık Sorulan Sorular
Vertigo nedir?
Vertigo, kişinin kendisinin ya da çevresindeki ortamın dönüyormuş gibi algılandığı özel bir baş dönmesi türüdür. Basit sersemlik hissinden farklı olarak vertigoda çoğu zaman belirgin bir hareket yanılsaması vardır. Kişi sabit durduğu halde oda dönüyor, zemin kayıyor veya vücudu savruluyormuş gibi hissedebilir. Bu durum dengeyi bozabilir, mide bulantısına yol açabilir ve günlük işleri yapmayı zorlaştırabilir. Vertigo tek başına bir hastalık adı gibi kullanılsa da çoğu zaman iç kulak, denge siniri, beyin, migren, dolaşım veya farklı sistemlerle ilişkili bir belirtidir.
Vertigo ne demek?
Kelime anlamı olarak dönme hissini ifade eder. Tıbbi kullanımda ise baş dönmesinin özel bir şeklini anlatır. Her baş dönmesi vertigo değildir; tansiyon düşmesi, kansızlık, açlık, panik, yorgunluk veya susuzluk da baş dönmesine neden olabilir. Vertigoda ayırt edici nokta, kişinin hareket etmediği halde çevrenin ya da bedeninin hareket ettiği hissine kapılmasıdır. Bu nedenle tanı için yalnızca “başım dönüyor” demek yeterli olmayabilir; dönme hissinin süresi, tetikleyicisi, bulantı, işitme kaybı ve denge kaybı gibi eşlik eden belirtiler de değerlendirilir.
Vertigo belirtileri nelerdir?
En belirgin belirti dönme hissidir. Buna mide bulantısı, kusma, terleme, dengesizlik, yürümede zorlanma, gözlerde istemsiz hareket, kulakta çınlama, kulakta dolgunluk, işitme azalması ve başı hareket ettirince şikâyetlerin artması eşlik edebilir. Bazı kişilerde ataklar saniyeler sürerken bazı kişilerde saatler boyunca devam edebilir. Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişir. Vertigo sırasında düşme riski artabileceği için kişi mümkünse oturmalı veya güvenli bir yere uzanmalıdır. Ani başlayan, çok şiddetli veya nörolojik belirtilerle birlikte olan baş dönmeleri ciddiye alınmalıdır.
Vertigo neden olur?
En sık nedenlerden biri iç kulakta dengeyi sağlayan kristallerin yer değiştirmesiyle oluşan iyi huylu pozisyonel vertigodur. Bunun dışında iç kulak enfeksiyonları, denge siniri iltihabı, Meniere hastalığı, vestibüler migren, kafa travmaları, bazı ilaçlar, dolaşım problemleri, boyun kaynaklı sorunlar ve daha nadiren beyinle ilgili hastalıklar vertigoya yol açabilir. Vertigo sebepleri kişiye göre değiştiği için doğru değerlendirme önemlidir. Kısa süren ve baş hareketiyle tetiklenen ataklarla, saatler süren ve işitme belirtileriyle birlikte görülen ataklar aynı nedenle ortaya çıkmayabilir.
Vertigo atağı nedir?
Vertigo atağı, dönme hissinin belirli bir süre boyunca yoğun şekilde yaşandığı dönemdir. Atak sırasında kişi ayakta durmakta zorlanabilir, mide bulantısı hissedebilir, kusabilir veya gözlerini sabit tutmakta güçlük çekebilir. Bazı ataklar yatakta sağa sola dönme, eğilip kalkma ya da başı geriye atma gibi hareketlerle başlar. Bazıları ise stres, uykusuzluk, migren, iç kulak hastalıkları veya ani pozisyon değişiklikleriyle tetiklenebilir. Atak sırasında panik artarsa belirtiler daha rahatsız edici hale gelebilir; bu yüzden güvenli bir yerde sakin kalmak ve ani hareketlerden kaçınmak önemlidir.
Vertigo atağı nasıl geçer?
Öncelikle kişi düşmeyeceği güvenli bir yere oturmalı veya uzanmalıdır. Baş ani şekilde çevrilmemeli, gözler mümkünse sabit bir noktaya odaklanmalı ve ortam sakinleştirilmelidir. Bulantı varsa ağır yiyeceklerden kaçınmak, kısa süre dinlenmek ve sıvı almak yardımcı olabilir. Ancak her atak aynı nedenle oluşmadığı için evde yapılan uygulamalar kalıcı çözüm sağlamayabilir. Pozisyonel vertigoda doktorun önerdiği özel manevralar etkili olabilir; fakat bu hareketler yanlış kişide veya yanlış teknikle uygulandığında şikâyeti artırabilir. Sık tekrarlayan veya şiddetlenen ataklarda muayene gerekir.
Vertigo tedavisi var mı?
Tedavi mümkündür, ancak yöntem altta yatan nedene göre değişir. İç kulak kristallerine bağlı vertigoda hekim tarafından uygulanan kanalit repozisyon manevraları kullanılabilir. İç kulak iltihabı, Meniere hastalığı, vestibüler migren, ilaç yan etkisi veya nörolojik nedenlerde farklı tedavi planları gerekebilir. Bazı hastalarda ilaç, bazı hastalarda vestibüler rehabilitasyon, bazı hastalarda yaşam tarzı düzenlemeleri öne çıkar. Tedavinin amacı yalnızca atağı durdurmak değil, tekrarları azaltmak, dengeyi güçlendirmek ve düşme riskini önlemektir. Bu nedenle kendi kendine ilaç kullanmak yerine tanıya göre ilerlemek gerekir.
Vertigoya ne iyi gelir?
Dinlenmek, ani baş hareketlerinden kaçınmak, yeterli su içmek, düzenli uyumak ve atak sırasında güvenli bir pozisyonda kalmak şikâyetleri hafifletebilir. Stres, uykusuzluk, yoğun ekran kullanımı, açlık ve susuzluk bazı kişilerde belirtileri artırabilir. Pozisyonel vertigoda doktorun gösterdiği egzersizler yararlı olabilir. Meniere hastalığı gibi durumlarda tuz tüketimini düzenlemek ve tetikleyicileri azaltmak önerilebilir. Ancak “her vertigoya aynı şey iyi gelir” yaklaşımı doğru değildir. İşitme kaybı, kulak çınlaması, şiddetli baş ağrısı veya nörolojik bulgular varsa evde çözüm aramak yerine tıbbi değerlendirme gerekir.
Vertigo egzersizleri nasıl yapılır?
Vertigo egzersizleri, tanıya göre değişen denge ve baş pozisyonu çalışmalarıdır. Bazı kişilerde Epley manevrası gibi özel hareketler kullanılabilirken, bazı kişilerde vestibüler rehabilitasyon egzersizleri tercih edilir. Bu egzersizlerin amacı denge sisteminin yeniden uyum sağlamasına yardımcı olmak ve baş hareketleriyle tetiklenen dönme hissini azaltmaktır. Ancak egzersiz seçimi rastgele yapılmamalıdır. Boyun fıtığı, damar hastalığı, nörolojik hastalık, ileri yaş, ciddi denge kaybı veya travma öyküsü olan kişilerde bazı hareketler uygun olmayabilir. En doğru yöntem KBB, nöroloji veya fizyoterapi uzmanının değerlendirmesiyle belirlenir.
Vertigoyu ne tetikler?
Ani baş hareketleri, yatakta dönme, eğilip kalkma, yukarı bakma, uzun süre ekrana odaklanma, araç yolculuğu, uykusuzluk, stres, susuz kalma ve düzensiz beslenme tetikleyici olabilir. Bazı kişilerde migren, adet dönemi, yoğun kafein, alkol, fazla tuz, işlenmiş gıdalar veya parlak ışıklar da şikâyetleri artırabilir. Tetikleyiciler herkes için aynı değildir. Bu nedenle atakların ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü, hangi hareketlerle arttığını ve beraberinde hangi belirtilerin olduğunu not etmek tanı sürecinde faydalıdır.
Vertigo baş ağrısı yapar mı?
Bazı kişilerde baş ağrısı vertigoya eşlik edebilir. Özellikle vestibüler migren adı verilen durumda dönme hissi, ışık hassasiyeti, ses hassasiyeti, mide bulantısı ve baş ağrısı birlikte görülebilir. Ancak her vertigo baş ağrısı yapmaz. Baş ağrısının ani, çok şiddetli, daha önce yaşananlardan farklı veya konuşma bozukluğu, kol-bacak güçsüzlüğü, çift görme, bilinç bulanıklığı gibi belirtilerle birlikte olması acil değerlendirme gerektirir. Hafif ense gerginliği stres, kas spazmı veya duruş bozukluğuyla ilişkili olabilir; yine de vertigo ve ense ağrısı birlikte tekrarlıyorsa doktor muayenesi önemlidir.
Nörolojik vertigo belirtileri nelerdir?
Nörolojik kaynaklı vertigoda baş dönmesine konuşma bozukluğu, çift görme, yutma güçlüğü, yüzde kayma, kol veya bacakta uyuşma-güçsüzlük, yürümede belirgin bozulma, bilinç bulanıklığı, şiddetli baş ağrısı veya koordinasyon kaybı eşlik edebilir. Bu belirtiler iç kulak kaynaklı basit vertigodan farklı olarak beyin, beyincik, beyin sapı veya damar sistemiyle ilişkili daha ciddi durumları düşündürebilir. Özellikle ani başlayan ve kişinin dengesini ciddi şekilde bozan vertigoda bu işaretler varsa vakit kaybetmeden acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.
Strese bağlı vertigo belirtileri nasıl anlaşılır?
Stres ve kaygı, baş dönmesi hissini artırabilir veya mevcut vertigo şikâyetlerini daha belirgin hale getirebilir. Kişide sersemlik, dengesizlik, kalp çarpıntısı, nefesin yetmemesi, göğüste sıkışma, terleme, titreme ve panik hissi oluşabilir. Strese bağlı yakınmalarda belirtiler çoğu zaman yoğun duygusal dönemlerde artar, dinlenme ve nefes düzenleme ile hafifleyebilir. Ancak stres her baş dönmesinin nedeni kabul edilmemelidir. İlk kez ortaya çıkan, şiddetli olan, işitme kaybı veya nörolojik belirtilerle birlikte görülen vertigo mutlaka tıbbi açıdan değerlendirilmelidir.
Vertigo tansiyonu yükseltir mi?
Vertigo doğrudan her zaman tansiyonu yükselten bir hastalık değildir. Ancak atak sırasında yaşanan korku, panik, bulantı, stres ve vücudun verdiği tepki tansiyonun geçici olarak yükselmesine neden olabilir. Bazı kişilerde ise baş dönmesi tansiyon düşüklüğü, ritim bozukluğu, susuzluk veya dolaşım sorunlarıyla ilişkili olabilir. Bu nedenle “vertigo tansiyon yükseltir mi” sorusunun yanıtı kişiden kişiye değişir. Atak sırasında tansiyon çok yüksek ölçülüyorsa, göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma, şiddetli baş ağrısı veya görme bozukluğu varsa acil değerlendirme gerekir.
Vertigo hangi bölüm bakar?
İlk başvuru çoğu zaman Kulak Burun Boğaz bölümüdür; çünkü vertigonun sık nedenlerinden bazıları iç kulak ve denge sistemiyle ilişkilidir. Kulakta çınlama, işitme azalması, kulakta dolgunluk, baş hareketiyle tetiklenen dönme hissi veya pozisyonel ataklar varsa KBB değerlendirmesi önemlidir. Nörolojik bulgular, şiddetli baş ağrısı, konuşma bozukluğu, güçsüzlük, çift görme veya bilinç bulanıklığı varsa nöroloji ya da acil servis değerlendirmesi gerekebilir. Bazı hastalarda fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı da denge egzersizleri için sürece dahil olabilir.
Vertigo hastasının yapmaması gerekenler nelerdir?
Atak sırasında araç kullanmak, merdiven çıkmak, yüksek yerde çalışmak, ani baş hareketleri yapmak ve tek başına riskli işlere devam etmek güvenli değildir. Kişi baş dönmesi geçene kadar oturmalı veya uzanmalıdır. Alkol almak, uykusuz kalmak, öğün atlamak, susuz kalmak ve tetikleyici olduğu bilinen yiyecekleri tüketmek bazı hastalarda şikâyeti artırabilir. Doktor önerisi olmadan manevra yapmak, kulak temizleme işlemleri denemek veya baş dönmesini bastırmak için rastgele ilaç kullanmak doğru değildir. Vertigo tekrarlıyorsa neden belirlenmeden uzun süre ihmal edilmemelidir.
Vertigo mide bulantısı yapar mı?
Mide bulantısı vertigoda sık görülen şikâyetlerden biridir. Denge sisteminden gelen uyumsuz sinyaller mide bulantısı, kusma, terleme ve solukluk hissini tetikleyebilir. Özellikle yoğun dönme hissi yaşayan kişilerde bulantı daha belirgin olabilir. Atak sırasında ağır yemeklerden kaçınmak, ani hareket etmemek, serin ve sakin bir ortamda dinlenmek yardımcı olabilir. Ancak sürekli kusma, sıvı alamama, şiddetli halsizlik veya baş dönmesinin geçmemesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Uzun süren kusma sıvı kaybına neden olabilir.
Vertigo tetikleyen yiyecekler nelerdir?
Tetikleyici yiyecekler kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişilerde aşırı tuzlu gıdalar, fazla kafein, alkol, işlenmiş ürünler, çok şekerli yiyecekler, migreni tetikleyen bazı besinler ve düzensiz öğünler vertigo şikâyetlerini artırabilir. Meniere hastalığı olanlarda tuz tüketimi özellikle önem taşıyabilir. Vestibüler migreni olan kişilerde çikolata, bazı peynirler, işlenmiş etler veya kafein gibi migren tetikleyicileri rol oynayabilir. En iyi yaklaşım, atak öncesinde tüketilen yiyecekleri not etmek ve kişisel tetikleyicileri doktorla birlikte değerlendirmektir.
Yayın tarihi: 29.Kasım.2023
"Bu içeriğin geliştirilmesinde Aktıp Hastanesi uzman hekimleri katkı sağlamıştır. Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Sayfa içeriğinde tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren ögelere yer verilmemiştir. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz."
Editör:
Mirlan Karabukaev
Mail: info@aktip.com.tr